هنوز صد سال نشده، هنوز از خاطره ها نرفته كه چگونه ترياك جاي خود را در ميان ايرانيان باز كرد، انگليسي ها سوخته آن را مي خريدند و مردم به ترياكي شدن تشويق مي شدند، چپق و قليان از مد افتاده بودند و ترياك وافور مد شد، اما همانگونه كه زمان از توقف باز نمي ايستد و هر روز اختراع و اكتشاف جديدي مي شود و هر روز چيزي براي تعجب كردن و انگشت حيرت به دهان گرفتن انسان ها پيدا مي شود مخدر ها هم روز به روز به روز شدند و نشئه شدن ها هم به روزتر شد، روزگاري با پك زدن هاي عميق به وافور، زماني ديگر با استنشاق گردهاي سفيد هروئين بر روي زرورق يا تزريق آن!
اسم ها هم به روز شدند ترياك سنتي و طبيعي رو به فراموشي مي رود چون هم قديمي است و هم بي كلاس است و كراك و شيشه و پان مدرن و صنعتي طرفدار پيدا كرده است.
جوانان هم ترياك و هروئين را مخدر مي دانند و كراك و شيشه را مخدر نمي دانند شايد چيزي مي دانند در حد يك قليان آن هم از نوع ميوه اي اش پس ترس و ابائي براي عدم مصرف آن ندارند و يا يك قرص نشاط آور تا ساعتي به اصطلاح خوش باشند و حال كنند، سلامت نيوز در نگاهي كوتاه به معرفي و بررسي عوارض مصرف كراك كه مصرف آن امروزه بين جوانان ????تا ? ???سال رو به افزايش است مي پردازد.
كراك ايراني خطرناك تر از كراك خارجي !
كراك اصل نوعي از مواد مخدر است از الكالوئيدهاي دسته كوكائين، انرژي زا و شادي آور است و هيچگونه اعتيادي را در فرد مصرف كننده ايجاد نمي كند، ولي موادي كه با نام كراك در ايران توزيع ميشود كراك اصل نيست ، بلكه هروئين غليظ شده است كه توسط مافياي روسيه توليد و درايران پخش ميشود .
در ايران كراك در آزمايشگاههاي مخفي و خانگي با فشرده‌كردن هروئين بدون در نظر گرفتن هر گونه استانداري انجام مي شود و هر آزمايشگاهي بسته به نوع امكانات و سليقه توليدكننده متفاوت است و همين موضوع، وضعيت بازار كراك و مصرف آن را آشفته‌تر كرده است.
در برخي موارد نيز از ضايعاتي كه نمي توان از آن هروئين خالص بدست آورد كراك توليد ميشود ، اين كراك يكي از قويترين مواد مخدر محسوب شده و بشدت اعتياد ايجاد ميكند بطوريكه طي يكماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به 3 يا 4 برابر روز اول مصرف رسيده و تعداد دفعات مصرف روزانه به 10 بار در روز (تقريبا ً هر 2 ساعت يكبار) ميرسد .
كراك بسيار كوچك است؛ از نخود كوچكتر. به‌اندازه يك عدس حتي يك دانه ماش را به نوك سنجاق مي‌چسبانند و همين ‌اندازه مي‌تواند بارها با يك سنجاق داغ ديگر مورد استفاده قرار گيرد.
هرچند كوكائين زماني به عنوان ماده مخدر طبقه ممتاز شهرت داشت، اما اعتياد به كرك محدود به يك گروه سني يا شرايط اجتماعي يا اقتصادي خاص نيست و ارزان بودن و در دسترس بودن آن، كراك را همگاني كرده است و اعتياد به كراك در بسياري از كشورهاي صنعتي شده اعتياد به كراك نه تنها از سنين مدرسه، كه از هنگام تولد و توسط مادران معتاد، آغاز مي شود!
اين ماده مخدر صنعتي بدليل نداشتن بو و سهولت استفاده نسبت به ساير مواد مخدر باعث جذب مصرف كنندگان ساير مواد مانند ترياك گرديده است چرا كه مصرف كراك به قدري آسان است كه فرد در مدت 5 دقيقه حتي در دستشوئي و با استفاده از فندك و ني يا لوله و سنجاق مي تواند آنرا مصرف كند.

امتحان معنائي ندارد:
هنگامي كه آمارهاي مربوط به اعتياد اعلام مي شود درصد زيادي به مصرف كنندگان تفنني اختصاص دارد، يعني كساني كه مواد مخدر مصرف مي كند اما هنوز معتاد نشده اند بلكه به صورت تفريحي مصرف مي كنند كه اين مورد را بيشتر مي توانيم در مورد ترياك ببينيم و همين آمارها تفكر اشتابهي را در بين جوانان موجب شده كه: ((با يكبار امتحان آدم معتاد نمي شه! ))
اما سال گذشته از تعداد معتادان مراجعه‌كننده به مركز تخصصي ترك اعتياد تهران ، 59درصد معتاد به ترياك و 24‌درصد معتاد به مصرف كراك بوده‌اند در بين جوانان، كراك به صورت ماده‌اي كم‌خطر با ميزان نشئگي بالا معرفي شده و 95درصد از مصرف‌كنندگان، آن را به اسم روان‌گردان مي‌شناسند اما پس از شروع به مصرف، مشخص مي‌شود كه كراك ماده‌اي بسيار اعتيادآور است و تنها سه بار مصرف مقدار بسيار اندكي از كرك، اعتياد به آن را حتمي خواهد كرد و پس از اين زمان بسيار كوتاه، شخص را به شدت به خود نيازمند و وابسته مي كند.
تقريبا هرگونه حالت تحرك و نشاط روحي و جسمي كه توسط مواد اعتياد آور ايجاد شود، با حس بيحالي و لختي همراه خواهد بود و هر چقدر مقدار به اصطلاح ''پرواز'' شادمانه حاصل از اين سوء مصرف، بالاتر باشد، ''سقوط'' و احساس خماري و افسردگي پس از آن شديدتر و طولاني تر خواهد بود.
تدخين كرك براي شخص حس نشاط ظاهري شديدي به دنبال دارد كه حدود 5 تا 7 دقيقه طول ميكشد. اما پس از آن با افسردگي حاد، احساس بي ارزش بودن و ولع فراوان براي مصرف مجدد اين ماده، ادامه ميابد.
در يك دوره زماني بسيار كوتاه، اين ماده كنترل مصرف كننده را در دست ميگيرد و اين الگوي رفتاري به اعتياد شديد مي انجامد.
نياز به مصرف مكرر كرك به دوره هايي كه معتادان كرك آنرا binge ( مدت عياشي) مينامند، مي انجامد. در يك دوره مصرف فرد تا جايي كه پول و يا كرك در اختيار دارد و يا تا زماني كه به اغما فرو رود، به مصرف كرك ادامه ميدهد.
به طور كلي اثرات كوتاه ‌مدت مصرف كراك مشابه آمفتامين است ولي با مدت زمان كوتاه‌تر، احساس افزايش انرژي، چابكي و سرخوشي زياد مي‌كند ،افزايش ضربان قلب، نبض، تنفس، درجه حرارت بدن، فشار خون، گشادگي مردمك چشم، پريدگي رنگ، كاهش اشتها، تعرق شديد، تحريك و هيجان، بي‌قراري، لرزش به‌خصوص در دست‌ها، توهمات شديد حسي، عدم هماهنگي حركات، اغتشاش دماغي، گيجي، درد پا، فشار قفسه سينه، تهوع، تيرگي بينايي، تب، اسپاسم عضله، تشنج و مرگ از عوارض مصرف اين ماده مخدر صنعتي است.
از جمله نشانه هاي اعتياد به كراك مي توان به :تغييرات بارز در شخصيت و رفتار، از دست دادن توجه و تمركز ، كاهش وزن، ناپديد شدن لوازم قيمتي خانه و نداشتن توضيح قانع كننده براي مقدار پول خرج شده ، رفت و آمد با افراد معتاد، آشفتگي چشمگير، رفتار كينه توزانه با افراد خانواده و دوستان ،برنامه خواب نامنظم ، بي توجهي به آراستگي ظاهري ، پارانويا شديد (سوء ظن به همه) ،بي قراري و اضطراب .

بايد كاري كرد!

سرهنگ علي تواضعي ، مديركل مبارزه با جرايم جنايي آگاهي ناجا معتقد است كه نقش مخدرهاي صنعتي در ارتكاب ديگر جرم ها بيش از گونه هاي سنتي بوده و براساس آمارها دست كم 2 برابر ديگر مواد است.
از آنجا كه رشد سريع مصرف مخدرهاي صنعتي موجب ارتكاب بزه هاي ديگري نيز مي شود ، اقدامي سريع و متناسب با اين آهنگ شتاب ، ضروري است.
كيانوش شاهرخي ، حقوقدان در اين باره مي گويد: مجلس بايد هر چه سريع تر با ارائه طرحي 2 فوريتي ، خلاء قانوني چگونگي برخورد با مخدرهاي شيميايي را رفع و مشكلات پديد آمده را حل كند.
محسن طاهري جبلي ، حقوقدان نيز بر اين باور است و تاكيد دارد كه متاسفانه قانون هاي موجود در زمينه مواد مخدر هنگام مواجهه با مخدرهاي صنعتي ، با سكوت و خلاء قانوني روبرو مي شوند كه اين امر خود عاملي براي تجري مجرمان ، گسترش استعمال بيشتر اين مواد و خارج از كنترل شدن جامعه مي شود.
اما صرف برخورد فيزيكي و قانوني با پديده مخدرهاي نوين نمي تواند كارساز باشد ، زيرا اين رويه تا كنون جاري بوده و نتيجه كاملي از آن به دست نيامده است.
بر همين مبنا ، دكتر اصغر مهاجري ، جامعه شناس مي گويد: براي نسل سوم به اندازه كافي كار فرهنگي صورت نگرفته است و نمود آن را مي توان امروز در سرگرداني ها و پناه بردن اين نسل به اعتيادهاي خطرناك مشاهده كرد. گام هاي رساندن جوانان به قله هاي پيشرفت ، به درستي انجام نشده و جوان مي انديشد كه اين فاصله را با عالم توهم جبران كند.
يكي از روزآمدترين راهكارهاي رويارويي با مخدرها در سراسر جهان ، در پيش گرفتن رويه پيشگيري است .
سرهنگ علي سماواتي ، رئيس مركز آموزش پليس مبارزه با مواد مخدر ناجا تاكيد دارد هنگامي كه بيشترين تبليغات قاچاقچيان و فروشندگان مخدرهاي صنعتي با عنوان هايي همچون بي خطر بودن ، عدم اعتياد آور بودن و... در كنار ارزاني و آساني تهيه آنها قرار مي گيرد ، براي رويارويي با اين مواد ، هيچ راهكاري بهتر از پيشگيري نيست.
اين كارشناس مبارزه با مواد مخدر ناجا مي افزايد: هم اكنون از 15 ميليون دانش آموز سراسر كشور ، 7/13 درصد در معرض مستقيم اعتياد قرار دارند كه اين موضوع اهميت آموزش و پيشگيري را دوچندان مي كند.
از مهم ترين و شاخص ترين مكان هاي مناسب براي پي ريزي بحث پيشگيري از گرايش به مخدرهاي صنعتي ، خانواده ها به عنوان نخستين كانون و گروه حضور فرد در اجتماع ، هستند.
سيما اسفندي ، روانشناس تصريح دارد كه خانواده ها به عنوان نخستين جايگاه شكل گيري و جهت دهي به شخصيت ، با فقر آموزشي ، آموزش ناقص و... كه دارند ، نقش اصلي را در گرايش نوجوانان و جوانان به مواد مخدر جديد ايفا مي كنند.
اما بايد توجه كرد كه هميشه راهي براي هر مشكلي وجود دارد و اعتياد به كراك نيز مستثني نيست هر چند كه راهي سخت و مشكل و البته طولاني دارد اما بهتر آن است كه مسئولان و مخصوصا والدين با آگاهي و تصميمات و رفتارهاي درست با نوجوانان و جوانان مجبور نشوند كه شاهد آزمودن و طي كردن اين راه طولاني و سخت توسط جوانان باشند.

تعريف: به تمامي تركيبات شيميايي گفته مي شود كه مصرف آنها باعث دگرگوني در سطح هوشياري مغز شود. مثل حالت سرخوشي و لذت، خواب آلودگي و سستي.

 1)depressant
مواد مخدري كه واكنش هاي مغز را اهسته ميكند.
اثرات: - كم شدن سرعت تنفس و ضربان قلب - كم شدن فشارخون - خواب اور
مثال: هروئين - ترياك - مورفين

2)stimulant
مواد مخدري كه به سيستم عصبي بدن سرعت ميبخشد.
اثرات:
- بيشتر شدن سرعت تنفس و ضربان قلب - بيشتر شدن فشارخون
*براي ايجاد احساس هيجان و جلوگيري از خواب استفاده ميشود.
مثال: كوكائين - نيكوتين

3)hallucinogen
مواد مخدري كه باعث حالتهايي مثل هذيان ميشود.
اثرات:
- از دست دادن حافظه - لرزش - حالت استفراغ - عوض شدن اخلاق
مثال: LSD - PCP

4)inhalnt
مواد مخدري كه از طريق استنشاق (توسط دماغ) استفاده ميشود.
اثرات: - اهسته شدن فرايند مغز - بيشتر شدن ضربان قلب - سردرد
مثال: ماريجوانا

برخي سرعت مسموميت توسط مواد مخدر:

- خوردن: بين 20 تا 30 دقيقه
- تزريق كردن
a) رگ: بين 15 تا 30 ثانيه
b)ماهيچه: بين 3 تا 5 دقيقه
- استنشاق: بين 5 تا 8 ثانيه
- ريختن در چشم: بين 3 تا 5 دقيقه

- ايا ميدانستيد بزرگترين کشور توليد کننده مواد مخدر جهان افغانستان است .
- ايا ميدانستيد از تقريبأ هر 20 نفر يک نفر در ايران "معتاد" است.


آثار موادمخدر بر بدن:

مهمترين محل اثر موادمخدر بر مغز است. در مغز گيرنده هايي وجود دارد كه اين مواد بر آنها اثر مي كنند. اين گيرنده ها به 3 گروه تقسيم مي شوند:

1 _ اثر بر گروه اول سبب تنظيم و كاهش احساس درد، كاهش فعاليت مركز تنفس، يبوست و اعتياد مي شود.

2 _ اثر برگيرنده هاي دوم سبب كاهش احساس درد، افزايش حجم ادرار و ايجاد حالت آرامش مي شود.

3 _ اثر موادمخدر بر گيرنده هاي گروه سوم سبب كاهش احساس درد مي شود.

حدود بيست و پنج سال پيش مشخص شد كه در بدن انسان موادي شبيه موادمخدر [مرفين] توليد مي شود كه مهمترين آنها به نام آندورفين ها و آنكفالين ها است. به طور طبيعي وقتي بدن دچار آسيب هاي دردزا و حوادث ناراحت كننده مي شود مغز اين مواد را ترشح مي كند و سبب كاهش احساس درد و ناراحتي مي شود.

اثر موادمخدر بر روي سيستم پاداش:

در شرايط معمولي وقتي بشر از انجام دادن كاري لذت ببرد و به عبارتي ديگر پاداش بگيرد، از مناطق پاييني مغز او موادي به اسم دوپامين و نوراپي نفرين ترشح مي شود و بر روي قشر و ساير مراكز حياتي آن اثر مي كند و احساس لذت و پاداش به او دست مي دهد و سعي در تكرار آن عمل دارد.یکي از آثار مهم موادمخدر فعال كردن همين سيستم است.بنابراين كساني كه يك بار با اين مواد آشنا مي شوند چون سيستم پاداش در مغز آنها تقويت شده، تمايلي شديد به تكرار مصرف آنها پيدا مي كنند.از بين موادمخدر هروئين خيلي راحت تر در چربي حل مي شود. مغز انسان مقدار زيادي چربي دارد، بنابراين در مقايسه با مرفين و مشتقات آن، هروئين پس از مصرف در طي زمان كوتاه تري روي مغز اثر مي كند بنابراين آثار پاداش دهنده و خوشي آور و ضد درد سريع تري دارد.كدئين كه از مشتقات ترياك است به آساني در سيستم گوارش جذب شده و در بدن تبديل به مرفين مي شود. در يك مطالعه روشن شده كه در معتادان، يكي از آثار مصرف موادمخدر كاهش جريان خون در بعضي از نواحي مغز است.

اما گذشته از آثار ثابت شده مواد مخدر، مردم ممكن است با باورهاي غلط زير، اقدام به مصرف آنها كنند.

1- براي تسكين درد: اين مواد واكنش انسان را نسبت به حس درد كاهش مي دهند و روي عامل اصلي ايجاد درد هيچگونه اثري ندارند. بسياري از بيماري هاي بشر با درد همراه است، از جمله اضطراب، افسردگي، بيماري هاي استخوان و مفاصل، سرطان ها و بيماري هاي عفوني.اما مصرف كنندگان و توصيه كنندگان به مصرف مواد توجه ندارند كه نسبت به اثر ضد درد اين مواد تحمل ايجاد مي شود. يعني مثلا در پنجمين مصرف براي اينكه همان درد اوليه كاهش يابد بايد مقدار بيشتري مصرف شود، كه اين مقدار گاهي تا 30 برابر مقدار مصرف اوليه لازم مي شود.

2 _ عقيده غلط ديگري كه وجود دارد، اثر اين مواد بر روي بيماري هايي مثل قند يا ديابت است. به نظر مي رسد چنين باورهاي غلطي توسط قاچاقچيان دامن زده مي شود تا درآمد مالي بيشتري كسب كنند. يا مصرف كنندگان اين ادعا را مطرح مي كنند تا خود را گناهكار جلوه نداده، بگويند ما براي پيشگيري يا درمان اين بيماري ها، مواد مصرف مي كنيم. در هيچ تحقيق علمي اثر پيشگيري كننده و درماني براي اين مواد ثابت نشده است.

3 _ گاهي افراد بي اطلاع توصيه مي كنند كه مصرف موادمخدر براي كاهش آلام روحي و اضطراب و افسردگي و ساير بيماري هاي رواني كه نسبتا شايع و به شدت آزاردهنده هستند، مفيد است.اضطراب معمولا باتنگي نفس، احساس خفگي، تپش و احساس ناراحتي در قلب، سنگيني سر، احساس درد و ناراحتي در شكم و درد در ساير قسمت هاي بدن همراه است.تفكر غلط اثر تسكيني موادمخدر بر بيماري هاي رواني و اضطراب از آنجا ناشي شده كه اين مواد داراي اثر تسكين بخش و آرام بخش هستند، هر ماده آرام بخشي علائم ظاهري اضطراب را كاهش مي دهد، اكثر بيماري هاي روحي همراه اضطراب هستند، افسردگي كه بيماري قرن است در بسياري از موارد همراه با اضطراب است. بنابراين در اوايل مصرف، شخص كه به هر علت دچار اضطراب و ناآرامي روحي است ممكن است با مصرف مواد احساس آرامش كند. اما اين پديده ثابت شده كه در افراد مضطراب و ناآرام پس از اولين مصرف، خطر اعتياد بسيار بالا است و مواد اعتيادآور قطعا پس از مدتي، خود افسردگي زا و به تبع آن اضطراب آور خواهند بود.يعني در نهايت نه تنها با مصرف موادمخدر افسردگي، اضطراب و آلام روحي انسان كاهش مي يابد، بلكه تشديد هم مي شود زيرا تغيير خلق و ايجاد حالت شادي كاذب توسط موادمخدر فقط در اوايل مصرف ايجاد شده است.نوجوانان و جوانان در مقطعي از زندگي خود هستند كه بحران و ناآرامي روحي و اضطراب فراواني دارند و به همين دليل است كه با اولين آشنايي ها خطر اعتياد در آنها زياد است. نوجوان روابط اجتماعي و خانوادگي آرام و حمايت كننده اي لازم دارد تا آلام روحي او كاهش يافته به سمت اعتياد نرود.

4- توصيه ديگري كه ناآگاهان براي مصرف موادمخدر دارند در مورد مشكلات روابط جنسي مردان به خصوص مردان جوان است. مشكلات جنسي در آنان معمولا ريشه در هيجانات و اضطرابات شخص دارد اگر اين مواد در موارد نادري از مشكلات فوق بكاهد، در طولاني مدت باعث ايجاد افسردگي و كاهش ميل جنسي مي شود.

5 _ مواد مخدر يعني مشتقات مرفين حركات پيش برنده روده ها را كند مي كند و ترشحات آن را كاهش مي دهد.دردهاي دستگاه گوارش مي تواند ناشي از افزايش حركات دودي روده ها باشد. در اسهال اين حركت سريع و گاهي دردناك مي شود. در بسياري از هيجانات و اضطراب ها حركات لوله گوارش مختل شده، افزايش يا كاهش مي يابد. مثلا در روده هاي تحريك پذير عصبي دل درد، دل پيچه يا اسهال و يبوست متناوب وجود دارد. اگر مبتلايان به اين بيماري ها با موادمخدر آشنا شوند، خطر اعتياد جدي است. مثلا در مورد اسهال كه همراه با افزايش حركات روده اي است، اگر مشتقات ترياك در دسترس شخص بيمار قرار بگيرد با توجه به كند كردن حركات پيش برنده روده و بهبود ظاهري اسهال خطر اعتياد بعدي را دارد.

6 _ متأسفانه بعضي از كساني كه پس از رانندگي ممتد دچار خستگي مي شوند پس از چند بار مصرف و احساس رفع خستگي و سرخوشي كاذب، در دام اعتياد گرفتار مي شوند.

7 _ اين مواد حالت خمودگي، ابرگرفتگي شعور و با آگاهي ايجاد مي كنند يعني مي توانند بيداري بيش از حد بشر را كاهش دهند. زندگي پيچيده امروز، نياز به كار فكري زياد و گاهي خسته كننده دارد در واقع آدم هاي پركار و آنهايي كه در زندگي روزمره با مسايل پيچيده برخورد مي كنند مجبورند با تمام قواي فكري و ذهني خود وارد ميدان شوند. يعني بشر امروز براي تطابق با شرايط روزمره، بيش از حد بيدار و شايد دائم در حال جنگ فكري است، در حد اعلاي اين پديده بعضي آدم ها همانند خروس جنگي دائم هوشيارتر از مردم ديگر هستند. موادمخدر و الكل اين حالت بيداري بيش از حد را كاهش مي دهد. بنابراين آنهايي كه كار فكري شديد، يكنواخت و خسته كننده مي كنند با اولين آشنايي ها در معرض ابتلاي به اعتياد هستند و موادمخدر و الكل ابتدا آنها را آرام مي كند اما پس از مدتي قدرت مبارزه، كار و ثمر بخشي را از آنها مي گيرد.

8-قسمت اعظم دردهاي بشر روانزاد است، انواع كمردردها، پشت درد، سردرد، دل دردهاي مزمن، دردهاي عضلاني و استخواني، مي تواند جنبه رواني داشته باشد. كساني كه با مراجعه به پزشكان مختلف و استفاده از روش هاي مرسوم فرهنگي، تسكيني براي درد خود نمي يابند، در مقابل مواد مخدر بسيار آسيب پذير هستند.اين مواد اصل درد و عامل ايجاد كننده درد را از بين نمي برند فقط شخص را نسبت به درد بي تفاوت مي كنند.مثلا اگر كسي شكستگي داشته باشد، درد ايجاد شده سبب كم حركتي يا بي حركتي عضو شكسته شده مي شود و فرصتي براي محل شكسته ايجاد مي شود تا استخوان سازي صورت گرفته و محل شكستگي ترميم يابد اما مواد مخدر واكنش انسان را به درد كه همان بي حركتي و كم حركتي است از بين برده و عضو حركت كرده مي تواند جوش خوردن شكستگي را به تاخير بيندازد.

9 _ در مسير اعتياد بتا آندورفين ها كه مواد شبه مخدر درونزا هستند كاهش مي يابد، زيرا با ورود مواد مخدر خارجي به بدن سلول هاي مغز شخص معتاد تنبل شده و اين مواد درونزا را ترشح نمي كنند و مرفين خارجي جاي شبه مرفين هاي مفيد و توليد شده در بدن شخص را مي گيرد.بنابراين پس از ترك اعتياد و در حين آن كه مواد مخدر خارجي به بدن نمي رسد و مغز، ديگر مواد شبه مرفين درونزا ترشح نمي كند، درد و حالت روحي ناخوش و اضطراب و بي قراري در شخص زياد است كه البته پس از مدتي كه از ترك بگذرد مجددا مغز مواد لازم را ترشح خواهد كرد.

10 _ با كاهش آندورفين ها [مواد شبه مرفين درونزا] در مغز شخص معتاد و بدن او، خاصيت دشمن كشي مونوسيت ها كه از سلول هاي دفاعي بدن هستند كاهش مي يابد. بنابراين شخص معتاد نسبت به افراد سالم به عفونت ها حساستر است و زودتر مبتلا مي شود.

مواد مخدر آن دسته از سلول هاي دفاعي بدن را كه مسئول از بين بردن مهاجمان به بدن هستند، كاهش مي دهند و نيز با كاهش فعاليت آنها مي توانند سبب رشد سلول هاي سرطاني شوند.


اعتياد و اثر مواد مخدر بر دستگاه عصبي مرکزي:

موادي که دستگاه عصبي مرکزي را تغيير مي دهند مواد روان گردان هستند (الکل ؛ نيکوتين ؛ کوکائين) و موادي امثال اينها که اعتياد به آنها مشکل بزرگ بعضي از جوامع امروزي است. همچنين کافئين که در قهوه و نوشابه ها يافت مي شود از جمله مواد روان گردان هستند. تمام اين مواد مي توانند باعث وابستگي رواني مصرف کننده شوند و مهم تر از آن اين است که باعث وابستگي جسمي نيز مي شود.
اعتياد پاسخي فيزيولوژيک است که مصرف پي در پي مواد مخدر موجب آن مي شود و عملکرد طبيعي نورونها و سيناپس هارا تغيير مي دهد.هنگامي که عملکرد نورون يا سيناپسي توسط مواد مخدر تغيير کرد از آن پس آن نورون يا سيناپس به طور طبيعي به کار خود ادامه نمي دهد مگر با بودن موادمخدر.

شخص با مصرف پي در پي مواد مخدر به آن معتاد مي شود و بدن او نسبت به آن ماده مخدر عادت مي کند.شخص معتاد بايد با گذشت زمان مقدار ماده مخدر مصرفي اش را افزايش داده تا نياز بدنش تامين شود.نيکوتين ماده اي اعتياد آور است که در برگهاي گياه تنباکو يافت مي شود.اين ماده بسيار سمي است و حدود60 ميلي گرم از آن براي انسان مرگ آور است. نيکوتين سريعا وارد جريان خون شده و در بدن به گردش در مي آيد.عملکرد نيکوتين در مغز شبيه به عملکرد انتقال دهنده عصبي استيل کولين است.
نيکوتين به دليل شباهت ساختاري با استيل کولين به محلهاي مخصوصي در سلول عصبي که به طور طبيعي محل ها گيرنده هاي استيل کولين هستند متصل مي شوند.اين جايگاهها از مراکز کنترل مغز هستند که بسياري از فعاليت هاي مغزي را کنترل مي کنند.اتصال نيکوتين به سلولهاي عصبي موجب تغييرات بسياري مي شود پس از مدتي بدن فرد سيگاري تنها در حضور نيکوتين به جاي استيل کولين به طور طبيعي کار مي کند و در حضور حذف نيکوتين حالت طبيعي بدن مختل مي شود.هنگام بدست آمدن اين حالت تنها راه برگشت بدن به حالت طبيعي کشيدن سيگار است.در اينجا است که مي گوييم فرد سيگاري معتاد به کشيدن سيگار است.

داروهاي روان گردان نوعي مواد مخدرند که در تسکين درد و القاي خواب نقش بسزايي دارند. بسياري از اين مواد از گياهان تيره خشخاش به دست مي آيند. مواد مخدري که از ترياک استخراج مي شوند شامل: مورفين، هروئين و کدئين هستند. پزشکان براي تسکين درد بيماران گاه کدئين تجويز مي کنند. مورفين نيز يکي از موثرترين تسکين دهنده هاي درد مي باشد که امروزه در پزشکي مورد استفاده قرار مي گيرد. گيرنده هاي درد محرکهايي که باعث درد مي شوند را شناسايي مي کنند.درد در بدن نقش اهميت زايي دارد درد به ما مي گويد که يکي از بافتهاي بدن ما زخمي و يا آسيب ديده شده است.وقتي عضوي آسيب ديده مي شود از انتهاي اعصاب آسيب ديده ي آن پيام هايي انتقال داده مي شود که باعث احساس درد مي شود.پيامهاي عصبي حامل درد را به نخاع و سپس به مغز انتقال مي دهند.پس از رسيدن پيام عصبي درد به طناب عصبي؛ پيام درد بوسيله گروهي از انتقال دهنده هاي عصبي به نام انکفالين ها سرکوب مي شوند.زماني که انکفالين ها به نورونهاي نخاع مي پيوندند از انتقال پيام به مغز جلو گيري مي کنند .مواد مخدر عملکردي مشابه به انکفالين ها دارند و به گيرنده هاي پروتئيني درد در طناب عصبي مي پيوندند و از انتقال پيام درد به مغز و احساس درد جلوگيري مي کنند.


- مشروبات الکلي

-با نوشيدن مشروبات الکلي ، الکل بسرعت در معده و روده جذب شده و با انحلال در آب پلاسما وارد جريان خون مي شود. الکل چند مرکز را در مغز تحت تاثير قرار مي دهد. اين مراکز به ترتيب اثر عبارتند از :
1- بافت خاکستري که بزرگترين قسمت مغز است.سلولهاي اين بافت ، اطلاعات حسي شما را پردازش مي کند، فرآيند تفکر و هوشياري شما را به عهده دارد و آغازگر بيشتر حرکات ماهيچه اي شماست.
الکل در اين بخش ، کار مراکز رفتارهاي بازدارنده (نه نوروترانسميترهاي بازدارنده) را مختل مي کند. در اين صورت شخص پر حرف مي شود ، اعتماد به نفس بيشتري احساس مي کند و ديگر چندان به قوانين بازدارنده اجتماعي پايبند نيست.
پردازش اطلاعات حسي را کند مي کند در نتيجه شخص در حسهاي پنجگانه خود دچار مشکلاتي مانند تاري ديد، کاهش شنوايي ، بي حسي پوست و غيره مي شود و آستانه درد نيز در او بالا مي رود (درد را کمتر حس مي کند) فرآيندهاي فکري را متوقف مي کند و اين باعث مي شود شخص نتواند بخوبي قضاوت يا فکر کند.

2- دستگاه ليمبيک که احساسات و حافظه را کنترل مي کند. وقتي الکل بر اين بخش اثر مي گذارد شخص دچار احساسات اغراق آميز (مانند خشم ، پرخاش ، تهاجم) و ضعف حافظه مي شود.

3- مخچه که حرکت ماهيچه هاي بدن را هماهنگ مي کند. به زبان ساده ، مخچه با اثرگذاري بر سيگنال هاي حرکتي ماهيچه ها، دقيق و بي نقص بودن حرکات را کنترل مي کند و مانع لرزش اعضا يا ناشيانه بودن و بروز اشتباه در حرکات مي شود. با تاثير الکل بر اين بخش ، حرکات ماهيچه اي ناهماهنگ خواهد شد. علاوه بر هماهنگي حرکات ارادي ، مخچه هماهنگي حرکات ظريف موردنياز براي حفظ تعادل را نيز به عهده دارد؛ بنابراين با رسيدن الکل به مخچه ، شخص تعادل خود را براحتي از دست مي دهد. تلوتلو خوردن آدم مست به همين علت است.

4- بصل النخاع يا ساقه مغز. تمامي اعمال غيرارادي بدن مانند تنفس ، تپش قلب ، دما و هشياري را کنترل مي کند. وقتي الکل به مراکز بالايي بصل النخاع مي رسد به شخص احساس خواب آلودگي دست مي دهد که با افزايش BAC ممکن است به بيهوشي بينجامد. اگر BAC به قدري زياد شود که بتواند بر اين فعاليت ها اثربگذارد شخص ممکن است به کندي نفس بکشد يا فشار خون و دماي بدن افت کند و در نهايت به کاهش و توقف اين علايم حياتي و مرگ بينجامد.

نام علمی

نام علمی این ماده مخدر مت آمفتامین می باشد.این ماده محرک اعصاب است. مت آمفتامین گاهی اوقات توسط پزشکان برای بیماریهای خاص تجویز می شود که با تاثیر مستقیم بر مکانیسمهای مغز شادی و هیجان در فرد ایجاد می کند که این دارو را به دارویی به شدت اعتیاد آور تبدیل می کند. مصرف کننده ممکن است دچار حرکات تکراری شود. مت آمفتامین همچنین باعث اختلال شدید در خواب و یا بی خوابی کامل می شود. مصرف کننده دجار بی اشتهایی شدید شده و ساعتها و بعضا تا روزها اشتها به غذا ندارد ولو اینکه این ماده باعث تشنگی می شود و مصرف کننده مجبور است مقدار زیادی آب بنوشد.

نامهای رایج

متامفتامین نامهای رایج متفاوت و همچنین نحوه های متفاوت مصرف دارد. در ایالات متحده آمریکا این ماده به نامهای کریستال مت یخ(Crystal Meth) Ice, Glass و نامهای دیگر شناسایی می شود.در ایران نیز با نام شیشه شناسایی می شود میزان ابتلاء به اعتیاد و مصرف مواد مخدر در ایران بالاست. با وجود اقدامات مختلف قانونی و نظامی برای کنترل مواد مخدر در ایران متاسفانه روند مصرف مواد مخدر در بین جوانان شیوع داشته بویژه افزایش مصرف مواد مخدر جدید از مشکلات فعلی می باشد که بهترین راه در مسیر مبارزه با این خطر، بالا بردن سطح آگاهی جامعه بویژه جوانان و حمایتهای صحیح خانوادگی است.

یکی از مواد مخدر خطرناک که اخیرا" بین جوانان شایع شده، شیشه است این ماده به عنوان محرک( نه مخدر) در مجالس رقص و مراکز فساد در کشورهای انگلیس و استرالیا بین جوانان رواج دارد.

ترکیبات

ترکیب اصلی این ماده از آمفتامین(Amphetamine) گرفته شده که یک ماده محرک و اعتیاد آور است و مغز و سیستم عصبی را به شدت تحریک می کند و از نظر شیمیایی اثر آن از آمفتامین بیشتر است. این مواد در لابراتوارهای غیر قانونی ساخته می شود و اسامی خیابانی مثل: کریستال، یخ، Meth و شیشه دارند. این ماده توهم زایی و اثرات محرک را باهم ایجاد می کند.

خطرات بهداشتی

Methamphetamine وقتی وارد سیستم عصبی مرکزی CNS می شود، باعث آزاد شدن ناگهانی واسطه شیمیایی دوپامین ((Dopamine از مغز می شود که باعث تحریک سلولهای مغزی و افزایش خلق و خو و حالت تهاجمی و غیر قابل کنترل و افزایش حرکات جسمی می شود. که در صورت ادامه مصرف بعد از مدت طولانی علایم بدخلقی و افسردگی و علایم اختلال حرکتی مثل پارکینسون در فرد ظاهر می شود.

این ماده به صورت داخل بینی و خوراکی و داخل رگ و کشیدنی مصرف می شود و بلافاصله بعد از مصرف حالتی به نام rush یا flash در فرد ایجاد می گردد و افراد به سرعت اعتیاد پیدا می کنند و مجبورند هر روز مقدار مصرف را زیاد کنند.

مصرف این ماده می تواند باعث کاهش اشتها برای روزها، افزایش تعداد تنفس، افزایش فعالیت فیزیکی، افزایش دمای بدن و تحریک پذیری و بی خوابی گیجی، لرزش و تشنج، اضطراب و بدبینی و خشونت را سبب شود. که تشنج و افزایش زیاد دمای بدن باعث مرگ افراد می گردد. همچنین با صدمه روی عروق باعث سکته های مغزی و قلبی می گردد.

یکی از عوارض روانی آن ایجاد بیماری روانی شبیه اسکیزوفرنی است شامل توهمات بینایی و شنوایی و بدبینی و پرخاشگری است.

مصرف این ماده به تدریج در بین حیوانات افزایش دارد طبق بررسی در سال 2004 میلادی در ایالات متحده آمریکا 6.2% از دانش آموزان دبیرستانی حداقل یکبار مصرف شیشه را تجربه کرده اند.

متاسفانه افرار شیاد تبلیغ این ماده را در ایران با عنوان نشئه آور ولی بدون اعتیاد عنوان می کنند ولی این طور نیست و علاوه بر اعتیاد می تواند مرگ آور باشد.

اطلاع رسانی و معرفی صدمات جسمانی و روانی جدی این ماده از طریق رسانه های عمومی می تواند از گسترش مصرف این ماده خطرناک جلوگیری نماید.

شیشه

نام اصلی این مواد آیس به معنای یخ می باشد. دلیل اصلی نام گزاری این مواد این است که چون در مجاورت حرارت قرار می گیرند همانند یخ بخار می شوند. شیشه در رده آمفتامین ها است و خاصیت محرکی دارد. مت آمفتامین از مشتقات کلاسیک آمفتامین است و در آزمایشگاههای غیرقانونی از داروهای ساده و ارزان ساخته می شود .این ماده با اشکال مختلف خوراکی، تزریقی یا استنشاقی و تدخینی ( مانند سیگار ) استفاده می شود. کریستال ماده ای شدیداً اعتیاد آور است و به شکل پودری سفیدرنگ، بدون بو و تلخ وجود دارد که به راحتی در نوشابه های الکلی و غیرالکلی حل می شود .این ماده نیز مانند اکس ، تاثیرات خطرناکی بر سلامتی انسان دارد. افت حافظه، پرخاشگری و تهاجم ، رفتارهای جنون آمیز و آسیب های قلبی و مغزی از عوارض مصرف آن است.با مصرف این ماده حالاتی مثل هیجان زدگی ، بی تابی ، تکلم صحیح و تند ، کاهش خواب و اشتها و افزایش فعالیت های فیزیکی به وجود می آید. هیجانات جنسی یکی از علل ترغیب کننده جوانان برای مصرف این مواد است. لیکن به مرور این مواد اثرات مخربی بر قوا و عملکرد جنسی افراد مصرف کننده دارد .از عوارض خطرناک دیگر ، انتقال بیماریهای عفونی مثل هپاتیت و ایدز می باشد.

طرز مصرف

شیشه توسط پایپ که یکی از لوازم آزمایشگاهی است کشیده می شود. مقدار خیلی کمی از شیشه را داخل گودی پایپ ریخته زیر آن را حرارت می دهند که در اثر این حرارت شیشه بخار شده و مورد استفاده قرار می گیرد.

آثار مصرف

- احساس سرزندگی و سرحالی - افزایش ضربان قلب

- افزایش توانایی جنسی - افزایش هوشیاری

- افزایش اشتها - کاهش خواب و آرامش

- پرحرفی - تولید افکار بدبینانه

- بیقراری - خلق تحریک پذیر

- شیشه باعث افزایش شدید میل جنسی در خانم ها می شود - افزایش فعالیت بدنی

عوارض مصرف ترک(خماری):

- پرخاشگری - کاهش توانایی جنسی

- عدم کنترل روانی - انواع اختلالات پارانویی( بدبینی)

- ایجاد وابستگی روانی شدید - احساس گم گشتگی( چیزی گم کردن)

- مرگ مغزی - اختلال اسکیزوفرنی(ازنوع آشفته)

- خلق تحریک پذیر - عصبی بودن وبهانه جویی

- احساس گم گشتگی( چیزی گم کردن) - احساس بی حوصلگی

- احساس کسلی و سستی ( کم انگیختگی)

ملاحظات:

·                     در مورد کسانی که شیشه مصرف می کنند باید این نکته را یاد آور شد که اگر فرد خوشحال باشد، بعد از مصرف شیشه خوشحال تر می شود و اگر ناراحت باشد بعد از مصرف شیشه این ناراحتی تشدید می شود زیرا شیشه این خاصیت را دارد که به احساس فرد شدت می بخشد( اصطلاح فاز چسباندن).

·                     نکته مهم دیگر در مورد شیشه این است که شیشه بخاطر ترکیب شیمیایی پیچیده ای که دارد می تواند اثر مخدرها را طولانی تر کند و فرد بعد از مدتی که از مصرفش گذشت شدیدا به مواد مخدر خصوصا هروئین وابستگی پیدا می کند.

·                     این نکته به غلط در بین جوانان و اکثر خانم ها باب شده است که چون شیشه اعتیاد ندارد برای بدن سازی بسیار مفید است زیرا فرد بعد از مصرف شیشه، فعالیت بدنیش زیاد شده این فعالیت بدنی شدید و خستگی ناپذیر باعث لاغری وتناسب اندام وی می شود که این باور شدیدا اشتباه می باشد.

·                     تصور غلط در بین اقشار مختلف مردم که معتقدند مصرف شیشه برای درمان افسردگی مناسب است.

منابع

·                     دکتر آذرخش مُکری ( عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی)

·                     نگاهی به سوء مصرف مواد مخدر در ایران

           وبلاگ اینترنتی  www.2khorasgan.blogfa.com

پروردگارا تو را سپاس می گویم که با نسیم معرفتت ابر های دانش را بر سرزمین وجودم به باریدن رهنمون نمودی تا به انوار طلایی علم و آگاهی از اساتید گرانقدر روشنایی را تجربه کنم و مصداق حدیث نبوی:

« من لم یشکر المخلوق ، لم یشکر الخالق »

بر خود لازم می دانم از زحمات بی دریغ استاد ارجمند آقای الماسی که با صبر و حوصله ی فراوان و ارزنده شان مرا در انجام این تحقیق یاری نمودند کمال سپاس و قدر دانی را دارم .و با تشکر از  همه ی کسانی که مرا در این پژوهش یاری کردند .